ورق سیاه چیست و چه فرقی با ورق روغنی و گالوانیزه دارد؟

سفارش «ورق ۲ میل» بدون ذکر نوع، یکی از رایج‌ترین دلایل برگشت بار از کارگاه است. خریدار ورق سیاه می‌خواسته و محصول نورد سرد رسیده، یا برعکس. هر سه این محصولات از یک فولاد شروع می‌شوند و در خط تولید از هم جدا می‌شوند. تفاوتشان را که بدانید، سفارش دادن دقیق می‌شود.

ورق سیاه چیست؟ پاسخ را در خط نورد گرم پیدا کنید

تختال فولادی در کوره تا حدود ۱۲۰۰ درجه سانتی‌گراد گرم می‌شود و بین غلتک‌ها نازک و بلند می‌شود. خروجی این خط، همان چیزی است که در بازار با نام ورق سیاه شناخته می‌شود. رنگ تیره سطح آن هم از رنگ فولاد نیست؛ از پوسته اکسیدی است که هنگام سرد شدن روی سطح می‌نشیند.

این محصول در دو حالت رول (کلاف) و شیت برش‌خورده عرضه می‌شود. گریدهای متداول ساختمانی آن ST37 و ST52 هستند که به‌ترتیب در رده S235 و S355 استاندارد EN 10025 قرار می‌گیرند. تفاوتشان در آنالیز شیمیایی و تنش تسلیم است، نه در ظاهر.

فولاد مبارکه اصفهان یکی از تأمین‌کننده‌های اصلی نورد گرم در بازار ایران است و عرض‌های ۱۰۰۰، ۱۲۵۰ و ۱۵۰۰ میلی‌متر در محصولاتش رایج است. اگر می‌خواهید پیش از سفارش ببینید کدام ضخامت و گرید موجود است، فهرست ورق سیاه فولاد مبارکه در آهن نیو نقطه شروع خوبی است و وضعیت رول یا فابریک بودن را هم مشخص می‌کند.

یک نکته کارگاهی: پوسته اکسیدی باید پیش از رنگ‌آمیزی با برس سیمی یا سندبلاست برداشته شود. رنگ روی پوسته می‌نشیند، نه روی فولاد، و طی چند ماه ورقه می‌شود.

ورق روغنی: همان فولاد، بعد از نورد سرد

ورق روغنی محصول جدایی از خط نورد گرم نیست. رول نورد گرم را اسیدشویی می‌کنند تا پوسته اکسیدی برداشته شود، سپس در دمای محیط از غلتک‌های نورد سرد عبور می‌دهند. نتیجه، ورقی نازک‌تر با سطح صاف و براق است.

نام «روغنی» هم از لایه روغن محافظی می‌آید که برای جلوگیری از زنگ‌زدگی تا زمان مصرف روی سطح می‌ماند. این لایه دائمی نیست و در محیط مرطوب کار نمی‌کند.

گریدهای این محصول بر اساس قابلیت کشش دسته‌بندی می‌شوند. ST12 گرید معمولی و پرمصرف است و گریدهای بالاتر برای فرم‌دهی عمیق‌تر استفاده می‌شوند. بازه ضخامت متداول آن در بازار کسری از میلی‌متر تا حدود ۳ میلی‌متر است .

در کار ساختمانی، این ورق سراغ سازه اصلی نمی‌رود. جای آن در قطعات نمایان، تابلو، کانال‌سازی و هر جایی است که سطح صاف و رواداری ضخامت دقیق‌تر اهمیت دارد.

ورق گالوانیزه: وقتی لایه روی وارد ماجرا می‌شود

گالوانیزه یک گرید فولادی نیست، یک پوشش است. ورق نورد سرد را از حمام مذاب روی عبور می‌دهند و لایه‌ای از روی روی هر دو سطح می‌نشیند. این لایه هم مانع فیزیکی است و هم حفاظت کاتدی ایجاد می‌کند؛ یعنی اگر خراش کوچکی بخورد، روی قربانی می‌شود تا فولاد زیرین زنگ نزند.

مقدار پوشش با گرم‌وزن مشخص می‌شود، از Z100 تا Z275 و بالاتر. عدد بالاتر یعنی لایه ضخیم‌تر و عمر بیشتر در محیط باز. برای بام و نما این عدد را جدی بگیرید. مشخصات فنی و گرم‌وزن‌های تولیدی را می‌توان از سایت فولاد مبارکه پیگیری کرد.

هشدار عملی: هر برش و هر جوش، لایه روی را از بین می‌برد. جوشکاری گالوانیزه دود سفید اکسید روی تولید می‌کند و تهویه لازم دارد. لبه‌های بریده‌شده هم باید با رنگ غنی از روی ترمیم شوند.

جدول مقایسه سه محصول

وزن‌های زیر از چگالی ۷۸۵۰ کیلوگرم بر مترمکعب محاسبه شده‌اند:

بازه‌ها بسته به کارخانه تفاوت دارد. ورق‌های سنگین اکسین اهواز و کاویان از سقف این جدول بالاتر می‌روند.

کدام ورق برای کدام کار ساختمانی؟

قاعده ساده است: هر جا باربری و جوش سازه‌ای مطرح است، سراغ نورد گرم بروید. هر جا سطح و فرم‌دهی مهم است، نورد سرد. هر جا رطوبت و هوای آزاد هست، پوشش.

برای تیرورق، ستون‌های ساخته‌شده، بیس‌پلیت و کف‌سازی صنعتی، محصول نورد گرم با گرید مشخص انتخاب درست است. ضخامت‌های بالا فقط در همین خط تولید می‌شوند.

برای پوشش سقف سوله، داکت تأسیسات، رایزر و ورق‌های فرم‌داده‌شده در محیط باز، گالوانیزه صرفه دارد. رنگ‌آمیزی دوره‌ای حذف می‌شود و عمر سرویس بالا می‌رود. ضخامت‌ها و گرم‌وزن‌های موجود ورق گالوانیزه را می‌توانید پیش از بستن نقشه اجرایی بررسی کنید تا بین Z100 و Z275 بر اساس شرایط اقلیمی پروژه تصمیم بگیرید.

اگر مطمئن نیستید کدام گزینه با بودجه و شرایط پروژه جور است، یک استعلام ساده پیش از سفارش، هزینه برگشت بار را حذف می‌کند.

اشتباه رایجی که خریدارها از قلم می‌اندازند

سفارش بر اساس ضخامت تنها. «ورق ۲ میل» سه محصول کاملاً متفاوت را توصیف می‌کند. سفارش کامل شامل نوع، ضخامت، عرض، گرید، حالت رول یا فابریک و محل بارگیری است. نبود هر کدام، ریسک بار اشتباه است.

اشتباه دوم، یکی گرفتن وزن تئوری و وزن باسکول است. جدول بالا فرض می‌کند ضخامت دقیقاً عدد اسمی است، در حالی که هر ورق رواداری دارد. بار تحویلی درب کارخانه معمولاً بر مبنای وزن واقعی فاکتور می‌شود.

اعتراض رایج هم همین‌جاست: چرا نرخ بنگاه با نرخ کارخانه فرق دارد؟ ارزش افزوده، کرایه حمل تا پای کار، و هزینه برش و انبارداری. نرخ بورس کالا مربوط به عرضه درب کارخانه در حجم بالاست و با قیمت یک شاخه تحویلی در کارگاه قابل مقایسه نیست. قیمت‌ها روزانه نوسان دارند، پس برای نرخ لحظه‌ای استعلام بگیرید و پیش‌فاکتور را با تاریخ اعتبار بخواهید.

جمع‌بندی

ورق سیاه محصول نورد گرم است و پایه دو محصول دیگر. روغنی همان فولاد پس از نورد سرد است با سطح صاف‌تر. گالوانیزه همان نورد سرد است با لایه روی برای محیط مرطوب.

انتخاب بین این سه، انتخاب بین ارزان و گران نیست؛ انتخاب بین سه کاربرد متفاوت است.

برای بررسی موجودی ضخامت‌ها، گرید و عرض مناسب پروژه‌تان با کارشناسان آهن نیو تماس بگیرید:  ۰۲۱-۸۸۳۲۴۴۷۰ ، ۰۲۱-۸۸۳۲۷۰۴۶ ، ۰۹۱۲۳۶۰۰۰۶۱

سؤالات مربوط به این مقاله

فرق ورق سیاه و ورق روغنی چیست؟ تفاوت در فرآیند تولید است. یکی محصول نورد گرم با سطح پوسته‌دار و ضخامت‌های بالاتر است، دیگری پس از اسیدشویی و نورد سرد تولید می‌شود و سطح صاف و براق دارد. اولی برای کار سازه‌ای است و دومی برای قطعات نمایان و فرم‌دهی.

آیا ورق گالوانیزه همان ورق روغنی است؟ پایه‌اش بله، اما یکسان نیستند. گالوانیزه ورق نورد سرد است که لایه‌ای از روی روی آن نشسته. همین پوشش مقاومت در برابر خوردگی را بالا می‌برد و آن را برای فضای باز و محیط مرطوب مناسب می‌کند، در حالی که ورق روغنی فقط لایه روغن موقت دارد.

کدام ورق برای سقف سوله بهتر است؟ برای پوشش سقف و نما معمولاً گالوانیزه انتخاب می‌شود، چون رنگ‌آمیزی دوره‌ای را حذف می‌کند. گرم‌وزن پوشش را بر اساس اقلیم پروژه انتخاب کنید؛ در مناطق مرطوب و ساحلی، عددهای بالاتر مثل Z200 و Z275 منطقی‌تر هستند.

وزن هر مترمربع ورق چطور حساب می‌شود؟ ضخامت به متر را در چگالی ۷۸۵۰ ضرب کنید. هر میلی‌متر ضخامت معادل ۷٫۸۵ کیلوگرم در هر مترمربع است. مثلاً ورق ۵ میلی‌متری حدود ۳۹٫۳ کیلوگرم در متر مربع وزن دارد. این عدد تئوری است و با وزن باسکول کمی اختلاف دارد.